İşçilik Alacaklarında Zamanaşımı: Süreler, Başlangıç ve Kesilme

Hangi alacak için kaç yıl?

• Ücret alacağı: 5 yıl (4857 sayılı İş Kanunu m.32; TBK m.147).
• Fazla çalışma ücreti: 5 yıl; Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, fazla çalışma ücretini 4857 m.32 ve TBK m.147 kapsamında 5 yıllık zamanaşımına tabi saymıştır.
• Yıllık izin ücreti, kıdem tazminatı, ihbar (bildirim süresine uyulmamasından doğan) tazminatı, kötü niyet tazminatı ve eşit davranma ilkesine aykırılık tazminatı: 5 yıl (4857 ek m.3).

Kanunda aksine hüküm yoksa her alacak 10 yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146). 7036 sayılı Kanunla eklenen ek m.3, iş sözleşmesinden kaynaklanan yukarıdaki alacaklar için süreyi beş yıl olarak belirlemiştir; yürürlükten (25.10.2017) önce işlemeye başlayan süreler için geçici m.8 uyarınca eski hükümler, kalan süre beş yıldan uzunsa beş yıllık süre esas alınarak uygulanır.

Süre ne zaman başlar?

Kullanılmayan yıllık izin ücretine ilişkin zamanaşımı, 4857 m.59 uyarınca iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten başlar. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, kıdem ve ihbar tazminatında da çalışma dönemlerinin değil iş sözleşmesinin sona erdiği tarihin esas alındığını, fasılalı çalışmada birleştirilen çalışmanın son fesih tarihinin dikkate alınacağını belirtmiştir. Ücret ve fazla çalışma alacaklarında başlangıç tarihi ise alacağın niteliğine ve dosyadaki delillere göre ayrıca değerlendirilir.

Zamanaşımı nasıl durur veya kesilir?

• Durma: Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (7036 sayılı Kanun m.3/17; 6325 sayılı Kanun m.18/A).
• Kesilme: TBK m.154’e göre borçlunun borcu ikrar etmesi (özellikle faiz ödemesi veya kısmen ifada bulunması) ile alacaklının dava açması, icra takibinde bulunması gibi hallerde zamanaşımı kesilir.
• Pandemi durması: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararlarında 13.03.2020–15.06.2020 arası sürelerin durduğu kabul edilmiş ve hesaba eklenmiştir.

Kıdem, ihbar ve fazla çalışma gibi alacaklar için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak 7036 sayılı Kanun m.3/1 uyarınca dava şartıdır.

Kısmi dava ve ıslah

Kısmi davada fazlaya ilişkin hakların saklı tutulması, saklı tutulan kısım için zamanaşımını kesmez; zamanaşımı yalnızca dava konusu yapılan miktar için kesilir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, davalının ıslaha karşı zamanaşımı def’ini süresinde ileri sürmesi halinde bunun ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Islah halinde zamanaşımı hesabında ıslah tarihinden geriye doğru gidilir, arabuluculukta geçen süre ve pandemi durması bu hesaba eklenir.

Hak düşürücü süreden farkı

İşe iade talebinde işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır; anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılır (4857 m.20). Bu süreler alacak zamanaşımı sürelerinden ayrı işler ve kaçırılması işe iade hakkının kaybına yol açabilir. İşe iade süreleri için İşe İade Davası sayfasına bakabilirsiniz. Sürelerin türü ve başlangıcı somut olaya göre değişebileceğinden, süre hesabı için hukuki destek alınması gerekir. Gerekirse bu desteği tarafımızca da alabilirsiniz.

Yargıtay Kararlarından Örnekler

Aşağıdaki kararlar, karar metinleri okunarak seçilmiş örneklerdir; her uyuşmazlık kendi koşullarında değerlendirilir ve sonuç, dosyadaki delillere göre değişebilir.

• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 22.05.2023, E. 2023/9196, K. 2023/7471: Kıdem ve ihbar tazminatı zamanaşımında esas alınacak tarih iş sözleşmesinin sona erdiği tarihtir; ek m.3 ile süre 5 yıla inmiş, geçici m.8 uyarınca eski süreler de en fazla 5 yıl esas alınarak değerlendirilir. Karar metni
• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 09.05.2022, E. 2022/5126, K. 2022/5655: Fazla çalışma ücreti 4857 m.32/8 ve TBK m.147 gereği 5 yıllık zamanaşımına tabidir. Karar metni
• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 22.09.2021, E. 2021/7967, K. 2021/12609: Yıllık izin ücreti ücret niteliğindedir, 5 yıllık zamanaşımına tabidir ve süre iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten başlar. Karar metni
• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 26.02.2024, E. 2024/497, K. 2024/3611: Islahta zamanaşımı, ıslah tarihinden geriye 5 yıl gidilerek hesaplanır; arabuluculukta geçen süre ve pandemi durması eklenir. Karar metni
• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 08.11.2022, E. 2022/14443, K. 2022/14493: Kısmi davada saklı tutulan fazlaya ilişkin haklar için zamanaşımı kesilmez; ıslaha karşı süresinde ileri sürülen zamanaşımı def’i ayrıca değerlendirilir. Karar metni

Profesyonel Destek Alınması

Bu konuda sürelerin kaçırılması, delillerin eksik sunulması veya usule aykırı işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Bu nedenle uyuşmazlığın başından itibaren bir avukattan profesyonel hukuki danışmanlık ve destek alınması, süreci avukat desteğiyle yürütmek gerekir. Bu destek Av. Hasan Alican Özbey ve Özbey Hukuk Bürosu tarafından da sağlanabilir. Bu ifade bir uzmanlık iddiası taşımaz ve tek başına vekâlet ilişkisi kurmaz; kapsam ve ücret yazılı olarak ayrıca belirlenir. Yalnızca yazılı görüş almak isteyenler için Yazılı Danışma Talebi sayfasına bakılabilir.