ÖZBEY HUKUK BÜROSUANKARA · 1956'DAN BERİ TR | EN
Ana Sayfa › Rehber › Sektörel İş Hukuku
Sektörel İş Hukuku

Üretim ve Fabrika Çalışanları İçin İş Hukuku Rehberi: Vardiya ve Fazla Mesai

Üretim ve fabrika çalışanları İş Kanunu'na tabidir; vardiya, denkleştirme, gece çalışması, fazla mesai ispatı ve hafta tatili konuları genel hatlarıyla ele alınır.

Vardiya ve denkleştirme

Haftalık çalışma süresi 45 saattir; haftalık çalışma süresi iş sözleşmesiyle haftanın günlerine eşit veya farklı şekilde dağıtılabilir. Denkleştirme uygulamasında iki aylık dönem esas alınır ve bu dönemde haftalık ortalama 45 saati aşmaması gerekir (m.63). Günlük çalışma 11 saati aşamaz.

Gece çalışması ve ara dinlenme

Gece çalışması en çok yedi buçuk saat olabilir (m.69). Ara dinlenmeler çalışma süresinden sayılmaz; yedi buçuk saatten fazla süreli işlerde en az bir saat ara dinlenmesi verilir (m.68). Bu nedenle 12 saatlik vardiyalarda fiilî çalışma süresi hesabında ara dinlenmeler düşülür.

Fazla mesai ispatı ve hafta tatili

Fazla çalışmanın ispatı için giriş-çıkış kayıtları, vardiya çizelgeleri ve tanıklar kullanılır; çalışma düzenini bilmeyen tanığın beyanı sınırlı değer taşır. Hafta tatili ücreti ise Yargıtay kararlarında ücrete dâhil sayılamayacağı yönünde değerlendirilmektedir.

Alt işveren ve hakların takibi

Üretim tesislerinde alt işveren işçileri sıkça çalışır; muvazaa değerlendirmesi için inşaat sektörü rehberine ve İş Kanunu m.2'ye bakılabilir. İşçilik alacaklarında zamanaşımı ve zorunlu arabuluculuk ilgili rehberlerde ele alınmıştır.

Profesyonel Destek Alınması

Bu konuda sürelerin kaçırılması, delillerin eksik sunulması veya usule aykırı işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Bu nedenle uyuşmazlığın başından itibaren bir avukattan profesyonel hukuki danışmanlık ve destek alınması, süreci avukat desteğiyle yürütmek gerekir. Bu destek Av. Hasan Alican Özbey ve Özbey Hukuk Bürosu tarafından da sağlanabilir. Bu ifade bir uzmanlık iddiası taşımaz ve tek başına vekâlet ilişkisi kurmaz; kapsam ve ücret yazılı olarak ayrıca belirlenir. Yalnızca yazılı görüş almak isteyenler için Yazılı Danışma Talebi sayfasına bakılabilir.

Sık Sorulanlar

12 saatlik vardiyada fazla mesai nasıl hesaplanır?

Yargıtay kararında 12 saatlik vardiyadan 1,5 saatlik ara dinlenme düşüldüğünde fiilî çalışmanın 10,5 saat olduğu ve denkleştirme esası dikkate alınmadan fazla çalışma kabulünün hatalı olduğu belirtilmiştir.

Gece vardiyası kaç saat sürebilir?

Gece çalışması en çok yedi buçuk saat olabilir (m.69).

Vardiyalı çalışmada fazla mesai nasıl ispatlanır?

Giriş-çıkış kayıtları, vardiya çizelgeleri ve çalışma düzenini bilen tanıklarla ispat edilebilir.

Yargıtay Kararlarından Örnekler

Aşağıdaki kararlar örnek olarak seçilmiştir; özetler karar metinlerinin ilgili bölümlerine dayanır. Her uyuşmazlık kendi koşullarında değerlendirilir, sonuç dosyadaki delillere göre değişebilir ve sonraki mevzuat değişiklikleri ayrıca kontrol edilmelidir.

  • Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 17.01.2024, E. 2023/17245, K. 2024/541: 12'şer saatlik vardiyada 1,5 saat ara dinlenmesi düşüldüğünde fiilî çalışmanın 10,5 saat olduğu, denkleştirme dikkate alınmadan fazla çalışma kabulünün hatalı olduğu belirtilerek karar bozulmuştur. Karar metni
  • Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 02.11.2020, E. 2016/30404, K. 2020/14279: Çalışma düzenini bilmeyen tanığın beyanına fazla çalışma bakımından değer verilemeyeceği belirtilmiştir. Karar metni
  • Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, 12.03.2019, E. 2016/7947, K. 2019/5811: Hafta tatili ücretinin ücrete dâhil sayılamayacağı; ücrete dâhil kaydın yalnızca fazla çalışma bakımından ve 270 saatle sınırlı değerlendirilebileceği belirtilerek karar bozulmuştur. Karar metni
  • Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, 10.04.2019, E. 2016/10691, K. 2019/8131: Alt işveren ilişkisinin geçerli kuruluş şartları ve muvazaa yönünden değerlendirildiği bir karardır. Karar metni

Dosyanız için görüşme

Somut olayınızdaki süreleri ve belgeleri değerlendirmek için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Son güncelleme: 8 Ekim 2026. Süreler ve şartlar mevzuat ve içtihat gelişmeleriyle değişebilir; somut olay için dosyanın incelenmesi gerekir. Tüm rehber konuları