Vergide Tarh Zamanaşımı (VUK m.114) ve Vergi Davası Açmanın Tahsile Etkisi

Tarh zamanaşımı süresi

213 sayılı Vergi Usul Kanunu m.114/1'e göre vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından başlayarak beş yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmeyen vergiler zamanaşımına uğrar. Bu nedenle süre, yalnızca tarhiyatın yapılmasıyla değil, vergi ve ceza ihbarnamelerinin süre içinde mükellefe tebliğ edilmesiyle ilgilidir.

Durma ve istisnalar

Vergi dairesince matrah takdiri için takdir komisyonuna başvurulması zamanaşımını durdurur; duran zamanaşımı komisyon kararının vergi dairesine tevdiini takip eden günden itibaren kaldığı yerden işler, ancak işlemeyen süre her hâlde bir yıldan fazla olamaz (m.114/2). Şarta bağlı istisna veya muafiyet uygulamaları sonucu alınmayan vergilerde süre, şartların ihlâl edildiği tarihi takip eden takvim yılı başından itibaren başlar (m.114/3). Damga vergisine tabi olup vergi ve cezası zamanaşımına uğrayan evrakın hükmünden zamanaşımı dolduktan sonra faydalanılırsa vergi alacağı yeniden doğar (m.114/4).

Vergi davası açmanın etkisi

Vergi mahkemelerinde, vergi uyuşmazlıklarından doğan davaların açılması, tarh edilen vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlerin ve bunların zam ve cezalarının dava konusu edilen bölümünün tahsil işlemlerini durdurur (İYUK m.27/4). Ancak ihtirazi kayıtla verilen beyannameler üzerine yapılan işlemlerle tahsilat işlemlerinden dolayı açılan davalar tahsil işlemini durdurmaz; bunlar hakkında yürütmenin durdurulması istenebilir.

Danıştay uygulaması

Danıştay kararlarında, tarhiyatın zamanaşımına uğrayıp uğramadığı vergi alacağının doğduğu yıl ve ihbarnamenin tebliğ tarihi karşılaştırılarak değerlendirilmektedir. Dava açma süreleri ve uzlaşma hükümleri bakımından kararın tarihindeki mevzuatın dikkate alınması gerektiğinden bu rehberde uzlaşmaya ilişkin hükümlere yer verilmemiştir.

Profesyonel Destek Alınması

Bu konuda sürelerin kaçırılması, delillerin eksik sunulması veya usule aykırı işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Bu nedenle uyuşmazlığın başından itibaren bir avukattan profesyonel hukuki danışmanlık ve destek alınması, süreci avukat desteğiyle yürütmek gerekir. Bu destek Av. Hasan Alican Özbey ve Özbey Hukuk Bürosu tarafından da sağlanabilir. Bu ifade bir uzmanlık iddiası taşımaz ve tek başına vekâlet ilişkisi kurmaz; kapsam ve ücret yazılı olarak ayrıca belirlenir. Yalnızca yazılı görüş almak isteyenler için Yazılı Danışma Talebi sayfasına bakılabilir.

Danıştay Kararlarından Örnekler

Aşağıdaki kararlar örnek olarak seçilmiştir; özetler karar metinlerinin ilgili bölümlerine dayanır. Her uyuşmazlık kendi koşullarında değerlendirilir, sonuç dosyadaki delillere göre değişebilir ve sonraki mevzuat değişiklikleri ayrıca kontrol edilmelidir.

• Danıştay 9. Daire, 18.03.2021, E. 2019/4225, K. 2021/1987: 2008 yılına ilişkin vergi ve ceza ihbarnamelerinin beş yıllık tarh zamanaşımı süresi dolduktan sonra tebliğ edilmesi nedeniyle cezalı tarhiyatın zamanaşımına uğradığı belirtilerek davayı kabul eden mahkeme kararı oyçokluğuyla onanmıştır. Karar metni
• Danıştay 9. Daire, 09.05.2022, E. 2019/4887, K. 2022/1734: Damga vergisine tabi evrakın hükmünden faydalanılması hâlinde tarh zamanaşımının VUK m.114 çerçevesinde yeniden işlemeye başlayıp başlamayacağı değerlendirilmiştir. Karar metni