Alacaklarda Zamanaşımı: On Yıl, Beş Yıl, Durma ve Kesilme (TBK m.146-155)

Genel süre: on yıl

Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146). Zamanaşımı alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlar; muacceliyet bildirime bağlıysa bildirimin yapılabileceği günden başlar (TBK m.149).

Beş yıllık süre

Kira bedelleri, anapara faizleri ve ücret gibi dönemsel edimler; otel ve lokanta bedelleri; küçük sanat işleri ve küçük çapta perakende satışlardan doğan alacaklar; ortaklık sözleşmesinden doğan bazı alacaklar; vekâlet, komisyon ve acentalık sözleşmelerinden doğan alacaklar ile belirli koşullarda eser sözleşmesinden doğan alacaklar beş yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.147). Bu süreler sözleşmeyle değiştirilemez (TBK m.148). İşçilik alacakları için ayrıca özel kanun süreleri vardır.

Zamanaşımının durması

Bazı hâllerde zamanaşımı işlemeye başlamaz, başlamışsa durur; örneğin velayet süresince çocukların ana babadan olan alacakları ve evlilik devam ettiği sürece eşlerin birbirinden olan alacakları için (TBK m.153).

Zamanaşımının kesilmesi

Borçlunun borcu ikrar etmesi, faiz ödemesi veya kısmen ifada bulunması; alacaklının dava açması, icra takibinde bulunması ya da iflas masasına başvurması zamanaşımını keser (TBK m.154). Asıl borçluya karşı kesilen zamanaşımı kefile karşı da kesilir; kefile karşı kesilmesi ise asıl borçluyu etkilemez (TBK m.155).

Zamanaşımına uğramış borcun ödenmesi

Zamanaşımına uğramış bir borcun ifa edilmesi hâlinde ödenen şey sonradan geri istenemez (TBK m.78/2). Zamanaşımı itirazının zamanında ileri sürülmesi önemlidir.

Profesyonel Destek Alınması

Bu konuda sürelerin kaçırılması, delillerin eksik sunulması veya usule aykırı işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Bu nedenle uyuşmazlığın başından itibaren bir avukattan profesyonel hukuki danışmanlık ve destek alınması, süreci avukat desteğiyle yürütmek gerekir. Bu destek Av. Hasan Alican Özbey ve Özbey Hukuk Bürosu tarafından da sağlanabilir. Bu ifade bir uzmanlık iddiası taşımaz ve tek başına vekâlet ilişkisi kurmaz; kapsam ve ücret yazılı olarak ayrıca belirlenir. Yalnızca yazılı görüş almak isteyenler için Yazılı Danışma Talebi sayfasına bakılabilir.

Yargıtay Kararlarından Örnekler

Aşağıdaki kararlar örnek olarak seçilmiştir; özetler karar metinlerinin ilgili bölümlerine dayanır. Her uyuşmazlık kendi koşullarında değerlendirilir, sonuç dosyadaki delillere göre değişebilir ve sonraki mevzuat değişiklikleri ayrıca kontrol edilmelidir.

• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 20.03.2024, E. 2023/3254, K. 2024/1195: İcra takibine itirazda ileri sürülen zamanaşımı def’inin itirazın iptali davasında yeniden ileri sürülmesinin gerekmediği, genel sürenin on yıl olduğu (TBK m.146) belirtilmiştir. Karar metni
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 10.12.2015, E. 2015/12488, K. 2015/20082: Sözleşmeye dayalı alacak bakımından genel on yıllık sürenin (TBK m.146) uygulanacağı yönünde değerlendirme yapılmıştır. Karar metni