Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şüyu) Davası: Aynen Taksim ve Satış

Ortaklığın giderilmesi nedir?

Paylı mülkiyette birden çok kişi, bölünmemiş şeyin tamamına belli paylarla maliktir (TMK m.688). TMK m.698’e göre hukuki işlem veya sürekli amaca özgüleme nedeniyle paylı mülkiyeti sürdürme yükümlülüğü yoksa her paydaş paylaşmayı isteyebilir; ancak uygun olmayan zamanda paylaşma istenemez.

Elbirliği mülkiyetinde ortakların belirlenmiş payı yoktur (TMK m.701); sözleşmeden doğan topluluk sürdüğü sürece paylaşma yapılamaz (TMK m.702). Miras bırakanın birden çok mirasçısı varsa paylaşmaya kadar terekeye elbirliğiyle sahip olurlar (TMK m.640).

Paylaşma biçimleri

TMK m.699’a göre paylaşma, malın aynen bölüşülmesi veya pazarlık ya da artırmayla satılarak bedelin bölüşülmesi biçiminde olur. Paydaşlar uyuşamazsa hâkim, paydaşın istemiyle aynen bölünerek paylaştırmaya karar verir; değerler denk düşmezse eksik değerdeki parçaya para eklenir. Bölme durum ve koşullara uygun değilse, özellikle paylı mal önemli değer kaybı olmadan bölünemiyorsa açık artırmayla satışa hükmolunur. Satışın yalnızca paydaşlar arasında artırmayla yapılması ise bütün paydaşların rızasına bağlıdır.

Görevli mahkeme ve arabuluculuk

HMK m.4/1-b uyarınca taşınır ve taşınmaz mal veya hakkın paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin davalara değer ve tutara bakılmaksızın sulh hukuk mahkemeleri bakar. 6325 sayılı Kanun m.18/B/1-b’ye göre, taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Son tutanak dava dilekçesine eklenmelidir; eklenmezse bir haftalık kesin süre verilir ve süre sonunda dava usulden reddedilir.

Yetkili mahkeme ve arabuluculuğun uygulanacağı tarihler gibi ayrıntılar dosyaya göre değerlendirilmelidir.

Mahkemede sık karşılaşılan hususlar

• Dava iki taraflıdır; davalı da davacı gibi aynı haklara sahiptir. Davacı satış istese bile davalı aynen paylaşma talep edebilir.
• Aynen taksimde yüzölçümü, nitelik, pay ve paydaş sayısı ile imar mevzuatı araştırılır; önemli değer kaybı varsa aynen bölme yapılamaz.
• Paydaşlardan biri satışın paydaşlar arasında yapılmasına muvafakat etmezse satış herkese açık artırmayla yapılır.
• Satış kararında bedelin dağıtımı ve harcın hangi oranda alınacağı hükümde gösterilmelidir.
• Çift taraflı dava olduğundan yargılama giderleri ve vekâlet ücreti, paydaşlara tapudaki payları oranında yükletilir.

Taşınmazın paylaştırılma biçimi mali sonuçları değiştirebileceğinden, hukuki destek alınması gerekir. Bu destek tarafımızca da sağlanabilir.

Yargıtay Kararlarından Örnekler

Aşağıdaki kararlar, karar metinleri okunarak seçilmiş örneklerdir; her uyuşmazlık kendi koşullarında değerlendirilir ve sonuç, dosyadaki delillere göre değişebilir.

• Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 29.05.2023, E. 2023/2360, K. 2023/2923: Davacının satış istemesi, davalının aynen paylaşma istemesine engel değildir; aynen taksim için ifraz projesi sorulur, anlaşma olmazsa kura çekilir, olumsuz cevap halinde satış yoluyla giderme gerekir. Karar metni
• Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2025/3120, K. 2025/3428: Paydaşlardan biri satışın paydaşlar arasında yapılmasına muvafakat etmediğinden satış umuma açık artırmayla yapılacaktır. Karar metni
• Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 03.01.2022, E. 2021/8018, K. 2022/34: Satış kararında bedelin dağıtımı ve harcın tapudaki paylar (elbirliği mülkiyetinde mirasçılık belgesindeki paylar) dikkate alınarak gösterilmesi gerekir. Karar metni
• Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 13.04.2023, E. 2023/1435, K. 2023/2209: Ortaklığın giderilmesi çift taraflı davadır; konusuz kalsa bile yargılama giderleri ve vekâlet ücreti paydaşlara payları oranında yükletilir. Karar metni

Profesyonel Destek Alınması

Bu konuda sürelerin kaçırılması, delillerin eksik sunulması veya usule aykırı işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Bu nedenle uyuşmazlığın başından itibaren bir avukattan profesyonel hukuki danışmanlık ve destek alınması, süreci avukat desteğiyle yürütmek gerekir. Bu destek Av. Hasan Alican Özbey ve Özbey Hukuk Bürosu tarafından da sağlanabilir. Bu ifade bir uzmanlık iddiası taşımaz ve tek başına vekâlet ilişkisi kurmaz; kapsam ve ücret yazılı olarak ayrıca belirlenir. Yalnızca yazılı görüş almak isteyenler için Yazılı Danışma Talebi sayfasına bakılabilir.