Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı): Nereden ve Nasıl Alınır?

Mirasçılık belgesi nedir?

Türk Medeni Kanunu’nun 598. maddesine göre, başvuru üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir. Halk arasında “veraset ilamı” denilen belge budur.

Mirasçılar, mirası ölümle bir bütün olarak kanun gereği kazanır (TMK m.599); belge bu kazanımı kurmaz, mirasçılık sıfatını göstermeye yarar. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi kararlarında belgenin, aksi ispatlanana kadar adına düzenlenenlerin mirasçılığı lehine karine oluşturduğu ve mirasın intikalini sağladığı belirtilmektedir.

Nereden alınır?

• Sulh hukuk mahkemesi: Mirasçılık belgesi verilmesi, HMK m.382’de çekişmesiz yargı işleri arasında sayılmıştır; çekişmesiz yargıda görevli mahkeme aksine düzenleme yoksa sulh hukuk mahkemesidir (HMK m.383).
• Noter: Noterlik Kanunu’nun 71/A maddesi uyarınca mirasçılık belgesi verilmesi noterlerin yapabileceği işlemler arasındadır.

Noterlik Kanunu m.71/B’ye göre mirasçılık belgesi şu hallerde noterce verilemez:

• Belgenin verilmesi yargılamayı gerektiriyorsa,
• Nüfus kayıtları yeterli değilse,
• Belge yabancılar tarafından talep ediliyorsa.

Bu hallerde sulh hukuk mahkemesine başvurmak gerekir. Noterin verdiği belge hakkında menfaati ihlal edilenler, Noterlik Kanunu m.71/C uyarınca sulh hukuk mahkemesine itiraz edebilir.

Atanmış mirasçı ve vasiyet alacaklısı

Ölüme bağlı tasarrufla (vasiyetname veya miras sözleşmesi) atanmış mirasçı ya da vasiyet alacaklısı için TMK m.598/2 ayrı bir düzen öngörür: Tasarrufun mirasçılara ve vasiyet alacaklılarına bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmezse, lehine tasarruf yapılana sulh mahkemesince atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren belge verilir. Bu fıkrada noter yetkisi öngörülmemiştir.

Gerekli belgeler ve harçlar

Gerekli evrakın (nüfus kayıt örneği, ölüm belgesi vb.) ve ücretlerin ayrıntısı kanun metninde sayılmamıştır; uygulama noterlik düzenlemeleri ve mahkeme kalemi uygulamasıyla belirlenir. Bu nedenle başvurudan önce ilgili noterlikten veya sulh hukuk mahkemesi kaleminden güncel evrak listesini ve ücretleri sormak yerinde olur.

Belgenin hatalı olduğu düşünülüyorsa

TMK m.598/3 uyarınca mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, iptal davalarında belgede gösterilen mirasçıların zorunlu arkadaş olduğunu, davacının kendisinin mirasçı olduğunu ve belgede gösterilmediğini ya da eksik pay verildiğini ispat etmesi gerektiğini belirtmiştir. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi ise vasiyetnameyle atanmış mirasçının, kan ve soy ilişkisini gösteren mirasçılık belgesinin iptalini isteyemeyeceğine karar vermiştir. Belgenin iptali veya düzeltilmesi için izlenecek yol bakımından hukuki destek alınması gerekir. Bu destek tarafımızca da sağlanabilir.

Yargıtay Kararlarından Örnekler

Aşağıdaki kararlar, karar metinleri okunarak seçilmiş örneklerdir; her uyuşmazlık kendi koşullarında değerlendirilir ve sonuç, dosyadaki delillere göre değişebilir.

• Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 16.10.2024, E. 2023/5374, K. 2024/4569: Mirasçılık belgesi aksi ispatlanana kadar mirasçılık karinesi oluşturur ve intikali sağlar; kural olarak çekişmesiz yargıda verilir, kesin hüküm oluşturmaz. İptal davalarında belgede gösterilen mirasçılar zorunlu arkadaştır. Karar metni
• Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 21.11.2018, E. 2016/3053, K. 2018/8027: Vasiyetnameyle atanmış mirasçı, kan ve soy ilişkisini gösteren mirasçılık belgesinin iptalini isteyemez; aktif husumet yokluğundan dava reddedilir. Karar metni
• Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 30.06.2020, E. 2016/14194, K. 2020/4229: Mirastan feragat halinde yeni belgede yalnızca feragate işaret etmek yetmez; mirasçılık sıfatını kaybedenin payının kime kalacağı da gösterilmeli, eski belgenin iptali hükümde yer almalıdır. Karar metni
• Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 24.09.2020, E. 2016/14877, K. 2020/5391: Belge davaları kural olarak hasımsız görülür; hukuki yarar varsa uyuşmazlık çıkaranlar hasım gösterilebilir. Mahkeme nüfus kayıtlarını ve dayanak belgeleri getirterek irsiyet ilişkisini şüpheye yer bırakmayacak biçimde araştırmalıdır. Karar metni

Profesyonel Destek Alınması

Bu konuda sürelerin kaçırılması, delillerin eksik sunulması veya usule aykırı işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Bu nedenle uyuşmazlığın başından itibaren bir avukattan profesyonel hukuki danışmanlık ve destek alınması, süreci avukat desteğiyle yürütmek gerekir. Bu destek Av. Hasan Alican Özbey ve Özbey Hukuk Bürosu tarafından da sağlanabilir. Bu ifade bir uzmanlık iddiası taşımaz ve tek başına vekâlet ilişkisi kurmaz; kapsam ve ücret yazılı olarak ayrıca belirlenir. Yalnızca yazılı görüş almak isteyenler için Yazılı Danışma Talebi sayfasına bakılabilir.