Maaş Haczi: Ne Kadar Kesilir, Nasıl İtiraz Edilir?

Maaş haczinde temel kural

İİK m.83/1’e göre maaşlar, tahsisat ve her nevi ücretler, ilama müstenit olmayan nafakalar ve tekaüt maaşları, borçlu ve ailesinin geçinmeleri için icra memurunca lüzumlu takdir edilen miktar çıkarıldıktan sonra haczedilebilir. İİK m.83/2’ye göre haczedilecek miktar bunların dörtte birinden az olamaz.

Birden fazla haciz varsa kesintiler sıraya konur; sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonrakine geçilemez.

İşçi ücreti ve memur maaşı

4857 sayılı İş Kanunu m.35’e göre işçilerin aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlası haczedilemez; işçinin bakmak zorunda olduğu aile üyeleri için hâkimce takdir edilecek miktar bu paraya dahil değildir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, borçlunun statüsünün araştırılması gerektiğini, işçi ise dörtte birden fazla kesinti yapılamayacağını, memur ise geçinecek miktar ayrıldıktan sonra dörtte birden az olmamak üzere kesinti miktarının belirlenmesi gerektiğini belirtmiştir.

İşverenin yükümlülüğü

İİK m.355’e göre maaş veya ücretten kesinti yapılması için yapılan tebligatın muhatapları, haczin uygulandığını ve maaş/ücret miktarını en geç bir hafta içinde bildirmek, borç bitene kadar haczedilen miktarı keserek icra dairesine göndermek zorundadır. Maaş, ücret veya memuriyet değişikliğini ve hizmetin sona ermesini de derhal icra dairesine bildirmek gerekir. Bu yükümlülüğe uymayanların kesmediği veya göndermediği para, İİK m.356 uyarınca mahkemeden hüküm alınmasına gerek kalmadan onların maaşlarından veya diğer mallarından alınır.

Nafaka alacağında durum

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi kararlarında, nafaka borcunun özelliği nedeniyle önce aylık nafakanın kesildiği, kalan maaşın dörtte birinin ise diğer alacaklar için kesilebileceği belirtilmiştir. İşleyecek aylık nafakanın tamamı üzerinden haciz yapılabilirken, birikmiş nafaka için genel hüküm olan İİK m.83 uygulanır. Nafakaya ilişkin yürütülen bir icra takibi yoksa, haricen ödenen nafaka dışında kalan maaşın dörtte biri üzerinden haciz uygulanabileceği ifade edilmiştir.

Önceden verilen muvafakat

İİK m.83/a’ya göre, haczedilemeyecek mal ve hakların haczedilebileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar muteber değildir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, ödeme taahhüdüne bağlı şartlı muvafakatin geçerli olmadığını ve haczin tümüyle iptali yerine yalnızca fazla kesintinin iptali gerektiğini belirtmiştir.

Fazla kesinti halinde ne yapılır?

İcra dairesi işlemlerine karşı kanuna aykırılık veya hadiseye uygun bulunmama nedeniyle icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilebilir; İİK m.16 uyarınca süre, işlemi öğrenme tarihinden itibaren yedi gündür. Maaş kesintisi her ay tekrarlandığı için Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, borçlunun son kesintiye göre yeniden şikâyet hakkının doğduğunu kabul etmiştir. Şikâyetin hangi tarihe göre süresinde sayılacağı somut olaya göre değişebileceğinden, süre kaçırılmadan başvurmak önemlidir. Fazla kesinti halinde başvuru yolu ve süreler bakımından hukuki destek alınması gerekir. Gerekirse bu desteği tarafımızca da alabilirsiniz.

Yargıtay Kararlarından Örnekler

Aşağıdaki kararlar, karar metinleri okunarak seçilmiş örneklerdir; her uyuşmazlık kendi koşullarında değerlendirilir ve sonuç, dosyadaki delillere göre değişebilir.

• Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 29.02.2016, E. 2014/19253, K. 2016/3557: İşleyecek aylık nafakanın tamamı üzerinden maaş haczi yapılabilir; birikmiş nafaka için ise önce işleyen nafaka kesilir, bakiye maaşın dörtte biri birikmiş nafakaya mahsup edilir. Karar metni
• Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 05.12.2016, E. 2015/875, K. 2016/16496: İşçi ücretinin ancak dörtte biri haczedilir; önce aylık nafakanın tamamı kesilir, kalanın dörtte biri diğer alacaklar için kesilebilir. Nafaka takibi yoksa haricen ödenen nafaka dışında kalan maaşın dörtte biri üzerinden haciz uygulanabilir. Karar metni
• Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 17.09.2018, E. 2017/8271, K. 2018/8164: Şartlı muvafakat geçerli değildir; borçlunun statüsü araştırılmalı, yalnızca fazla kesinti iptal edilmelidir. Karar metni
• Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 09.04.2019, E. 2018/6682, K. 2019/5934: Maaş kesintisi her ay tekrarlandığından borçlunun son kesintiye göre yeniden şikâyet hakkı doğar; yedi günlük süre gerekçesiyle ret doğru değildir. Karar metni

Profesyonel Destek Alınması

Bu konuda sürelerin kaçırılması, delillerin eksik sunulması veya usule aykırı işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Bu nedenle uyuşmazlığın başından itibaren bir avukattan profesyonel hukuki danışmanlık ve destek alınması, süreci avukat desteğiyle yürütmek gerekir. Bu destek Av. Hasan Alican Özbey ve Özbey Hukuk Bürosu tarafından da sağlanabilir. Bu ifade bir uzmanlık iddiası taşımaz ve tek başına vekâlet ilişkisi kurmaz; kapsam ve ücret yazılı olarak ayrıca belirlenir. Yalnızca yazılı görüş almak isteyenler için Yazılı Danışma Talebi sayfasına bakılabilir.