Kamulaştırma ve Bedel Tespiti Davası (2942 sayılı Kanun): Süreç ve Bedelin Belirlenmesi

Kanunun kapsamı ve dava süreci

2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu, kamu yararının gerektirdiği hâllerde gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerinin mülkiyetindeki taşınmazların Devlet ve kamu tüzelkişilerince kamulaştırılmasında yapılacak işlemleri, bedelin hesaplanmasını ve tescili düzenler (m.1). Satın alma usulü ile kamulaştırma yapılamazsa idare, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesine başvurarak bedelin tespitini ve taşınmazın idare adına tescilini ister (m.10).

Mahkeme duruşma gününü malike meşruhatlı davetiye ile bildirir; ilgililere kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda iptal veya adli yargıda düzeltim davası açabilecekleri, savunma ve delillerini tebliğ tarihinden itibaren on gün içinde yazılı bildirmeleri gerektiği gibi hususlar duyurulur (m.10).

Bilirkişi kurulu ve bedelin esasları

Bedel için en az üç kişilik bilirkişi kurulu oluşturulur; bilirkişilerden birinin taşınmaz geliştirme konusunda yüksek lisans veya doktora yapmış uzmanlar ya da gayrimenkul değerleme uzmanları arasından seçilmesi zorunludur (m.15). Kurul, taşınmazın cins ve nevini, yüzölçümünü, değerini etkileyen unsurları, vergi beyanını, resmî kıymet takdirlerini, arazilerde net geliri, arsalarda emsal satış değerini, yapılarda birim fiyat ve yıpranma payını ve diğer objektif ölçüleri esas alarak gerekçeli rapor düzenler (m.11).

Kamulaştırmayı gerektiren imar ve hizmet teşebbüsünün sebep olacağı değer artışları ile ilerisi için düşünülen kullanma şekillerine göre getireceği kâr, değer tespitinde dikkate alınmaz (m.11).

Bedelin yatırılması, tescil ve kanun yolları

Mahkemece tespit edilen bedelin belirlenen banka hesabına yatırılması için idareye süre verilir; makbuzun ibrazı hâlinde taşınmazın idare adına tesciline ve bedelin hak sahibine ödenmesine karar verilir. Tescil hükmü kesindir; tarafların bedele ilişkin istinaf veya temyiz hakları saklıdır. Kesinleşen bedel peşin ödenen tutardan düşükse aradaki fark ilgilisinden talep edilir (m.10).

Kamulaştırmasız el atma

Kamulaştırma usulü işletilmeden bir taşınmaza fiilen el atılması hâli uygulamada kamulaştırmasız el atma olarak adlandırılır. Yargıtay kararlarında acele el koyma kararı verilmiş olsa bile bedel ödenmeden yapılan el koymaya ilişkin hak ve dava imkânlarının değerlendirildiği görülmektedir. İdari yargıdaki iptal davası için idari işlem iptal davası rehberine bakılabilir.

Profesyonel Destek Alınması

Bu konuda sürelerin kaçırılması, delillerin eksik sunulması veya usule aykırı işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Bu nedenle uyuşmazlığın başından itibaren bir avukattan profesyonel hukuki danışmanlık ve destek alınması, süreci avukat desteğiyle yürütmek gerekir. Bu destek Av. Hasan Alican Özbey ve Özbey Hukuk Bürosu tarafından da sağlanabilir. Bu ifade bir uzmanlık iddiası taşımaz ve tek başına vekâlet ilişkisi kurmaz; kapsam ve ücret yazılı olarak ayrıca belirlenir. Yalnızca yazılı görüş almak isteyenler için Yazılı Danışma Talebi sayfasına bakılabilir.

Yargıtay Kararlarından Örnekler

Aşağıdaki kararlar örnek olarak seçilmiştir; özetler karar metinlerinin ilgili bölümlerine dayanır. Her uyuşmazlık kendi koşullarında değerlendirilir, sonuç dosyadaki delillere göre değişebilir ve sonraki mevzuat değişiklikleri ayrıca kontrol edilmelidir.

• Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 03.10.2017, E. 2016/25271, K. 2017/20848: Acele el koyma kararı verilmiş olmasına rağmen bedel ödenmeden yapılan el koyma bakımından kamulaştırmasız el atma davası açılabilmesi hakkında değerlendirme yapılmıştır. Karar metni
• Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 26.06.2019, E. 2018/4512, K. 2019/12841: Kamulaştırma bedelinin tespiti davası ve acele el koyma sonrası bedel farkına faiz yürütülmesi konuları değerlendirilmiştir. Karar metni