Haczedilemeyen Mallar ve Haklar (İİK m.82): Ev Eşyası, Meslek Aletleri ve Konut

Haczedilemeyen mal ve haklar

İcra ve İflas Kanunu m.82/1'e göre Devlet malları ile özel kanunlarında haczi caiz olmadığı gösterilen mallar; ekonomik faaliyeti sermayesinden ziyade bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli her türlü eşya; para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyler hariç olmak üzere borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası haczedilemez.

Çiftçi borçlunun geçimi için zaruri arazi, çift hayvanları ve ziraat aletleri; borçlunun ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacakları; vücut veya sıhhat üzerine ika edilen zararlar için tazminat olarak ödenen paralar; borçlunun haline münasip evi ve öğrenci bursları da sayılan haczedilemez mal ve haklar arasındadır.

İstisnalar ve borçluya bırakılacak kısım

Maddenin 2, 4, 5, 7 ve 12 numaralı bentlerindeki istisna, borcun bu eşya bedelinden doğmaması hâline münhasırdır; yani borç doğrudan bu eşyanın bedelinden kaynaklanıyorsa istisna uygulanmaz. Ayrıca (2), (4), (7) ve (12) numaralı bentlerde sayılan malların kıymetinin fazla olması durumunda, bedelinden haline münasip bir kısım borçluya bırakılmak üzere haczedilerek satılır.

İcra memurunun kararı ve şikâyet

İcra memuru, haczi talep edilen mal veya hakların haczinin caiz olup olmadığını değerlendirir ve talebin kabulüne veya reddine karar verir (m.82). Haczedilemezlik konusunda icra memurunun işlemlerine karşı şikâyet yolu bulunur; ayrıntılar için icra takibine itiraz rehberine bakılabilir. Maaş haczi için maaş haczi rehberine bakılabilir.

Yargıtay uygulaması

Yargıtay kararlarında aynı amaca hizmet eden birden fazla eşya varsa bunlardan birinin haczedilebileceği, haczedilmezlik iddiasının incelenmesi için gerektiğinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması gerektiği ve haczedilmezlik hükümlerinin dar yorumlanması gerektiği belirtilmektedir.

Profesyonel Destek Alınması

Bu konuda sürelerin kaçırılması, delillerin eksik sunulması veya usule aykırı işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Bu nedenle uyuşmazlığın başından itibaren bir avukattan profesyonel hukuki danışmanlık ve destek alınması, süreci avukat desteğiyle yürütmek gerekir. Bu destek Av. Hasan Alican Özbey ve Özbey Hukuk Bürosu tarafından da sağlanabilir. Bu ifade bir uzmanlık iddiası taşımaz ve tek başına vekâlet ilişkisi kurmaz; kapsam ve ücret yazılı olarak ayrıca belirlenir. Yalnızca yazılı görüş almak isteyenler için Yazılı Danışma Talebi sayfasına bakılabilir.

Yargıtay Kararlarından Örnekler

Aşağıdaki kararlar örnek olarak seçilmiştir; özetler karar metinlerinin ilgili bölümlerine dayanır. Her uyuşmazlık kendi koşullarında değerlendirilir, sonuç dosyadaki delillere göre değişebilir ve sonraki mevzuat değişiklikleri ayrıca kontrol edilmelidir.

• Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 19.06.2017, E. 2016/17477, K. 2017/9513: İİK m.82/1-3 kapsamındaki lüzumlu ev eşyasında, aynı amaçlı birden fazla eşya varsa birinin haczedilebileceği; keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması gerektiği belirtilmiştir. Karar metni
• Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 16.01.2017, E. 2016/8501, K. 2017/373: Haczedilmezlik hükümlerinin dar yorumlanması gerektiği; haczin borçluyu taciz amacıyla yapılamayacağı belirtilmiştir. Karar metni