Haciz İhbarnamesi ve Üçüncü Kişinin Durumu (İİK m.89): Süreler ve Menfi Tespit

Birinci haciz ihbarnamesi

İcra ve İflas Kanunu m.89/1'e göre borçlunun üçüncü şahıstaki alacağı haczedilirse icra memuru, borçlu olan kişiye bundan böyle borcunu ancak icra dairesine ödeyebileceğini ve takip borçlusuna yapılan ödemenin geçerli olmadığını bildirir (haciz ihbarnamesi). Üçüncü şahıs; borcu olmadığı, malın yedinde bulunmadığı, borcun ödendiği, malın borçluya ait olmadığı gibi iddialarını ihbarnamenin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yazılı veya sözlü bildirmek zorundadır (m.89/2).

İkinci ihbarname ve menfi tespit

Üçüncü şahıs yedi gün içinde itiraz etmezse mal yedinde veya borç zimmetinde sayılır ve bu durum ikinci bir ihbarname ile bildirilir. İkinci ihbarnameye de yedi gün içinde itiraz edilmezse ve zimmetinde sayılan borç ödenmezse, üçüncü şahsa on beş gün içinde parayı ödemesi veya menfi tespit davası açması bildirilir (m.89/3).

Menfi tespit davası açtığına dair belgeyi bildirim tarihinden itibaren yirmi gün içinde icra dairesine teslim eden üçüncü şahıs hakkında cebri icra işlemleri davanın kesinleşmesine kadar durur. Bu davada üçüncü şahıs, takip borçlusuna borçlu olmadığını veya malın borçluya ait olmadığını ispat etmek zorundadır; davayı kaybederse dava konusu şeyin yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir ve bu davalar maktu harca tabidir (m.89/3).

Üçüncü şahsın itirazı hâlinde

Üçüncü şahıs ihbarnameye süresi içinde itiraz ederse, alacaklı üçüncü şahsın cevabının aksini icra mahkemesinde ispat ederek üçüncü şahsın cezalandırılmasını ve tazminata mahkûm edilmesini isteyebilir (m.89/4). Haciz ihbarnamesi, borçlunun hak ve alacaklarının bulunabileceği tüzel kişinin şubesine veya tüm şubeleri kapsayacak şekilde merkezine tebliğ edilir (m.89/7); bildirim ve cevaplar güvenli elektronik imzayla UYAP üzerinden de yapılabilir.

Yargıtay uygulaması

Yargıtay kararlarında üçüncü kişinin borcunun bulunmadığına ilişkin beyanının İİK m.89/1'e itiraz niteliğinde olduğu ve bu durumda ikinci ihbarname gönderilemeyeceği; m.89/3 kapsamında on beş gün içinde menfi tespit davası açılması ve ispat yükünün üçüncü kişide olduğu belirtilmiştir.

Profesyonel Destek Alınması

Bu konuda sürelerin kaçırılması, delillerin eksik sunulması veya usule aykırı işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Bu nedenle uyuşmazlığın başından itibaren bir avukattan profesyonel hukuki danışmanlık ve destek alınması, süreci avukat desteğiyle yürütmek gerekir. Bu destek Av. Hasan Alican Özbey ve Özbey Hukuk Bürosu tarafından da sağlanabilir. Bu ifade bir uzmanlık iddiası taşımaz ve tek başına vekâlet ilişkisi kurmaz; kapsam ve ücret yazılı olarak ayrıca belirlenir. Yalnızca yazılı görüş almak isteyenler için Yazılı Danışma Talebi sayfasına bakılabilir.

Yargıtay Kararlarından Örnekler

Aşağıdaki kararlar örnek olarak seçilmiştir; özetler karar metinlerinin ilgili bölümlerine dayanır. Her uyuşmazlık kendi koşullarında değerlendirilir, sonuç dosyadaki delillere göre değişebilir ve sonraki mevzuat değişiklikleri ayrıca kontrol edilmelidir.

• Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 18.02.2019, E. 2019/716, K. 2019/2278: Üçüncü kişinin borcunun bulunmadığına ilişkin beyanının İİK m.89/1'e itiraz niteliğinde olduğu; bu durumda ikinci haciz ihbarnamesi gönderilemeyeceği belirtilmiştir. Karar metni
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 19.12.2023, E. 2023/1864, K. 2023/3816: İİK m.89/3 kapsamında on beş gün içinde menfi tespit davası açılması ve bu davada ispat yükünün üçüncü kişide olduğu belirtilmiştir. Karar metni