Cezai şart nedir?
Cezai şart, sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi hâli için önceden kararlaştırılan cezadır. Alacaklı, aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça ya borcun ya da cezanın ifasını isteyebilir (TBK m.179/1).
Zamanında ifa edilmeme ve ceza
Ceza borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi için kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça feragat etmedikçe veya ifayı çekincesiz kabul etmedikçe asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir. Bu nedenle teslimi çekincesiz kabul edilen işlerde cezai şart talebi tartışmalı olabilir (TBK m.179/2).
Zararın ispatı gerekmez
Alacaklı hiçbir zarara uğramamış olsa bile kararlaştırılan cezanın ifası gerekir. Zarar ceza tutarını aşıyorsa alacaklı, borçlunun kusurunu ispat etmedikçe aşan miktarı isteyemez (TBK m.180).
Miktar ve indirim
Taraflar cezanın miktarını serbestçe belirleyebilir. Asıl borç geçersizse ceza da istenemez. Hâkim, aşırı gördüğü cezai şartı kendiliğinden indirir (TBK m.182). Ticari ilişkilerde indirim bakımından özel düzenlemelerin bulunup bulunmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.
Profesyonel Destek Alınması
Bu konuda sürelerin kaçırılması, delillerin eksik sunulması veya usule aykırı işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Bu nedenle uyuşmazlığın başından itibaren bir avukattan profesyonel hukuki danışmanlık ve destek alınması, süreci avukat desteğiyle yürütmek gerekir. Bu destek Av. Hasan Alican Özbey ve Özbey Hukuk Bürosu tarafından da sağlanabilir. Bu ifade bir uzmanlık iddiası taşımaz ve tek başına vekâlet ilişkisi kurmaz; kapsam ve ücret yazılı olarak ayrıca belirlenir. Yalnızca yazılı görüş almak isteyenler için Yazılı Danışma Talebi sayfasına bakılabilir.
Sık Sorulanlar
Cezai şart için zarar ispatı gerekir mi?
Hayır. Alacaklı zarara uğramamış olsa bile kararlaştırılan cezanın ifası gerekir (TBK m.180).
Hâkim cezai şartı indirebilir mi?
Evet. Hâkim aşırı gördüğü cezayı kendiliğinden indirir (TBK m.182).
Hem borcu hem cezayı isteyebilir miyim?
Kural olarak ya borcun ya da cezanın ifası istenir; ceza zamanında veya yerinde ifa edilmeme için kararlaştırılmışsa borçla birlikte de istenebilir (TBK m.179).
Yargıtay Kararlarından Örnekler
Aşağıdaki kararlar örnek olarak seçilmiştir; özetler karar metinlerinin ilgili bölümlerine dayanır. Her uyuşmazlık kendi koşullarında değerlendirilir, sonuç dosyadaki delillere göre değişebilir ve sonraki mevzuat değişiklikleri ayrıca kontrol edilmelidir.
- Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, 29.01.2018, E. 2015/37227, K. 2018/884: Taraflardan birinin tacir olduğu uyuşmazlıkta cezai şartın indirilmesinin hatalı bulunduğu ve hükmün bozulduğu görülmektedir. Karar metni
Dosyanız için görüşme
Somut olayınızdaki süreleri ve belgeleri değerlendirmek için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Son güncelleme: 8 Ekim 2026. Süreler ve şartlar mevzuat ve içtihat gelişmeleriyle değişebilir; somut olay için dosyanın incelenmesi gerekir. Tüm rehber konuları