Uyuşturucu Kullanma ve Bulundurma Suçlaması (TCK 191): Şüpheli ve Sanık Rehberi

Suç ve yaptırım

TCK m.191/1’e göre kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden, bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Madde, ticaret ve imal suçlarını düzenleyen m.188’den ayrıdır; bu ayrım ceza miktarını köklü biçimde değiştirdiği için dosyada çoğu zaman en önemli tartışma konusudur.

Kamu davasının ertelenmesi, tedavi ve denetimli serbestlik

Kanun, bu suçta CMK m.171’deki şartlar aranmaksızın kamu davasının beş yıl süreyle ertelenmesini öngörür (m.191/2). Erteleme süresince kişi en az bir yıl denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulur; bu süre altışar ay uzatılabilir ve en fazla iki yıl daha uzayabilir. Tedavi ve yılda en az iki kez test gibi yükümlülükler de bu düzenin parçasıdır (m.191/3).

Yükümlülüklere uymada ısrar edilmemesi, yeniden madde bulundurulması veya kullanılması halinde kamu davası açılır (m.191/4). Yükümlülüklere uyulması halinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi öngörülmüştür (m.191/7). Ayrıca m.188 ve m.190 kapsamında yürütülen kovuşturmada fiilin münhasıran m.191 kapsamına girdiği anlaşılırsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması hükümleri devreye girer (m.191/8). Bu hükümlerin somut olayda nasıl işleyeceği dosyaya göre değişir.

Soruşturma başlamadan tedavi başvurusu

TCK m.192/4’e göre soruşturma başlamadan önce tedavi için yetkili makamlara başvuran kişi hakkında cezaya hükmolunmaz; bu durumda TCK m.279 ve 280’deki bildirim yükümlülüğü de doğmaz. Başvurunun zamanı ve soruşturmanın başlayıp başlamadığı bu bakımdan önemlidir.

Kullanma amacı mı, ticaret amacı mı?

Ceza Genel Kurulu, bulundurmanın amacının kullanma mı ticaret mi olduğunun tespitinde belirgin rol oynayan unsurun bulundurma amacı olduğunu belirtir ve şu ölçütlere dikkat çeker: failin maddeyi başkasına satma, devir veya tedarik etmek yönünde bir davranışının bulunup bulunmadığı; maddenin bulunduğu yer ve biçim (ev ya da iş yerine uzak, gizli bir yer; çok sayıda özenle hazırlanmış, eşit miktarlı paketçikler; hassas terazi ve ambalaj malzemesi); ve maddenin çeşit ve miktarı. Aynı kararda, Adli Tıp Kurumunun mütalaalarına atıfla esrar kullananların her defasında 1–1,5 gram olmak üzere günde üç kez esrar tüketebildiği ifade edilmiştir. Bu bilgiler genel bilgi niteliğindedir; kişisel kullanım miktarı kişiye ve maddeye göre değişir.

İfade ve savunmada bilinmesi gereken haklar

Anayasa m.38’e göre kimse kendisini veya yakınlarını suçlayıcı beyanda bulunmaya ya da bu yolda delil göstermeye zorlanamaz. CMK m.148’e göre yasak usullerle elde edilen ifadeler rıza ile verilmiş olsa bile delil olarak değerlendirilemez; müdafi huzurunda alınmayan kolluk ifadesi ise hâkim veya mahkeme önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz. İfade aşamasına ilişkin ayrıntılar için İfade ve Sorgu Süreci sayfasına, aramanın usulüne ilişkin sorular için Arama, El Koyma ve Hukuka Aykırı Delil sayfasına bakılabilir. İfade vermeden önce müdafi desteği alınması gerekir. Bu alandaki hukuki danışmanlık ve destek tarafımızca da verilebilir.

Yargıtay Kararlarından Örnekler

Aşağıdaki kararlar, karar metinleri okunarak seçilmiş örneklerdir; her uyuşmazlık kendi koşullarında değerlendirilir ve sonuç, dosyadaki delillere göre değişebilir.

• Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 28.12.2021, E. 2019/453, K. 2021/679: Kullanmak için bulundurma ile ticaret ayrımında bulundurmanın amacı belirleyicidir; ölçütler satma/devir davranışı, bulundurma yeri ve biçimi ile çeşit ve miktardır. Somut dosyada 20 paketçik halinde eroin ele geçirilmesi, sanığın gelirinin maddenin değeriyle orantısız olması ve savunmasındaki değişiklik birlikte değerlendirilerek ticaret mahkûmiyetine yönelik itiraz oybirliğiyle reddedilmiştir. Karar metni
• Yargıtay 10. Ceza Dairesi, 05.07.2022, E. 2019/5732, K. 2022/8738: Üzerinde madde ele geçmeyen sanıklar bakımından, tanıkların sanıktan aldıklarını söyledikleri maddeler ele geçirilemediği için uyuşturucu kabul edilemez ve ticaret mahkûmiyeti bozulmuştur; evinde ele geçen maddeleri kullanma amacıyla bulundurduğu savunmasının aksine delil bulunmayan sanık bakımından fiilin kullanmak için uyuşturucu bulundurma olarak değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Karar metni

Profesyonel Destek Alınması

Bu konuda sürelerin kaçırılması, delillerin eksik sunulması veya usule aykırı işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Bu nedenle uyuşmazlığın başından itibaren bir avukattan profesyonel hukuki danışmanlık ve destek alınması, süreci avukat desteğiyle yürütmek gerekir. Bu destek Av. Hasan Alican Özbey ve Özbey Hukuk Bürosu tarafından da sağlanabilir. Bu ifade bir uzmanlık iddiası taşımaz ve tek başına vekâlet ilişkisi kurmaz; kapsam ve ücret yazılı olarak ayrıca belirlenir. Yalnızca yazılı görüş almak isteyenler için Yazılı Danışma Talebi sayfasına bakılabilir.