Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar ve İtiraz (CMK m.172-173)

Karar nedir ve ne zaman verilir?

Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar görene ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir; kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir (CMK m.172/1).

İtiraz süresi ve mercii

Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK m.173/1). İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir (m.173/2).

İtirazın incelenmesi ve sonuçları

Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görürse bu hususu açıkça belirtmek suretiyle Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa istemi gerekçeli olarak reddeder, itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir (m.173/3). Hâkimlik istemi yerinde bulursa Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir (m.173/4).

Cumhuriyet savcısının kamu davasının açılmaması hususunda takdir yetkisini kullandığı hâllerde bu madde uygulanmaz (m.173/5). Karar verildikten sonra yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilmedikçe ve bu hususta sulh ceza hâkimliğince bir karar verilmedikçe, aynı fiilden dolayı kamu davası açılamaz; itirazın reddi hâlinde de aynı kural geçerlidir (m.172/2, m.173/6).

Uygulamada dikkat edilecekler

• Süre, kararın mağdura tebliğ edildiği tarihten başlar; tebligat tarihi ve usulüne uygunluğu kontrol edilmelidir.
• İtiraz dilekçesinde toplanmamış delillerin ve soruşturmadaki eksikliklerin somut biçimde gösterilmesi gerekir.
• Mağdurun katılan sıfatı ve hakları için katılan ve mağdur hakları rehberine bakılabilir.

İki haftalık süre kısa olduğundan karar tebliğ edilir edilmez hukuki destek alınması gerekir; bu destek tarafımızca da sağlanabilir.

Profesyonel Destek Alınması

Bu konuda sürelerin kaçırılması, delillerin eksik sunulması veya usule aykırı işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Bu nedenle uyuşmazlığın başından itibaren bir avukattan profesyonel hukuki danışmanlık ve destek alınması, süreci avukat desteğiyle yürütmek gerekir. Bu destek Av. Hasan Alican Özbey ve Özbey Hukuk Bürosu tarafından da sağlanabilir. Bu ifade bir uzmanlık iddiası taşımaz ve tek başına vekâlet ilişkisi kurmaz; kapsam ve ücret yazılı olarak ayrıca belirlenir. Yalnızca yazılı görüş almak isteyenler için Yazılı Danışma Talebi sayfasına bakılabilir.

Yargıtay Kararlarından Örnekler

Aşağıdaki kararlar örnek olarak seçilmiştir; özetler karar metinlerinin ilgili bölümlerine dayanır. Her uyuşmazlık kendi koşullarında değerlendirilir, sonuç dosyadaki delillere göre değişebilir ve sonraki mevzuat değişiklikleri ayrıca kontrol edilmelidir.

• Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 20.05.2021, E. 2021/1360, K. 2021/14566: İtirazı inceleyen sulh ceza hâkimliğinin, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması hâlinde itirazı reddedeceği, yeterli delil varsa kabul edeceği veya soruşturmanın genişletilmesini isteyebileceği; soruşturmada aranan “yeterli şüphe” ölçütünün kovuşturmadaki mahkûmiyet ölçütünden farklı olduğu belirtilmiştir. Karar metni
• Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 07.02.2019, E. 2018/8207, K. 2019/1555: CMK m.172 ve 173’ün gerekçeleriyle birlikte yorumlandığı kararda, suçtan zarar görenin itiraz yolu ile sulh ceza hâkimliğinin görevleri açıklanmıştır. Karar metni